Ajurweda – Apolonia

(…) jeśli posiada się stosowną wiedzę, ciało ludzkie może świecić jak kryształ i stanowić przejaw nieskończoności.

Bri Maya Tawari

Termin Ajurweda wywodzi się od dwóch sanskryckich słów; Ajus – życie i Weda – wiedza, nauka , co można przetłumaczyć jako „wiedza o życiu”.

Nauka Ajurwedy, podobnie jak nauka Jogi została zapoczątkowana przez wielkich mistrzów i uczonych starożytnych Indii około 5 tysięcy lat temu. Pochodzenie Ajurwedy i Jogi ma wspólne korzenie, obie te nauki odegrały podobną rolę w rozwoju człowieka.

Uwzględnia aspekt fizyczny, emocjonalny, umysłowy i duchowy zdrowia człowieka. Obejmuje wiele metod leczenia począwszy od diety, ziołolecznictwa, aromaterapii, masaży, zaleceń dotyczących stylu życia i pielęgnacji zdrowia, po praktykę jogi i medytacji. Daje człowiekowi w każdej kulturze wiedzę pozwalającą żyć w harmonii zarówno z naturą, jak i z samym sobą.

Według koncepcji Ajurwedy wszystko co istnieje zbudowane jest z prany – głównej energii życiowej, witalnej siły, która przejawia się w postaci pięciu elementów Pancha Mahabhuta: eteru, powietrza, ognia, wody i ziemi. Stanowią one model dla wszystkiego, co istnieje we wszechświecie i reprezentują formy materii eterycznej, lotnej, ognistej, płynnej i stałej, które dostępne są naszym zmysłom i doświadczeniu. Różnią się między sobą polem ekspresji zagęszczenia cząsteczek, z których są stworzone. Eter przejawia ideę połączenia i przestrzeni, powietrze ideę ruchu i czasu, ogień ideę światła i ciepła, woda ideę płynności i życia, ziemia ideę solidności i stabilności.

Manifestacja tej energii w ciele człowieka występuje w postaci trzech bioenergii zwanych dosha:

Wata – eter i powietrze,
Pitta – ogień i woda,
Kapha – woda i ziemia.

Te trzy doshe kierują wszystkimi biologicznymi, psychicznymi i fizjologicznymi funkcjami ciała, umysłu i świadomości.

Rozpoznanie własnej typologii psychosomatycznej, zgodnie z systemem Ajurwedy umożliwia prawidłowe ustalenie diety, aktywności ruchowej, codziennego rytmu dnia, tak aby zapobiegać chorobom. Wata, Pitta, Kapha występują w każdym ludzkim organizmie i w zależności od proporcji (nasilenia) mówimy o typie psychosomatycznym z dominacją jednej, dwóch lub trzech dosh.

Wata

Charakterystyka typologii Wata

lekka, szczupła budową ciała
długa klatka piersiowa
wąskie ramionami lub biodrami
słabe trawienie, nieregularne odczuwanie głodu, tendencje do obstrukcji i niedowagi
głos ostry, miły z tendencją do szybkiego mówienia
żyje w sposób niezrównoważony
szybko chodzi, lubi ekscytacje i ciągłe zmiany, pracuje zrywami
kładzie się spać o różnych porach, a sen ma lekki i przerywany

Ludzie typu Wata są podatni na:

bezsenność
nerwicę żołądka
niepokój, depresje
skurcze i napięcia mięśni
zaburzenia jelitowe
nadciśnienie oraz artretyzm

Główne zalecenia dla typologii Wata to:

prawidłowy wypoczynek
regularny tryb życia
regularne ciepłe posiłki
unikanie przepracowania

Pitta

Charakterystyka typologii Pitta

średnia budowa ciała
nie ma problemów z utrzymaniem prawidłowej wagi
jasna lub zaczerwieniona skóra
jasne włosy
prawidłowe trawienie
zaostrzone uczucie głodu i pragnienia
nie przepada za słońcem i upałami
śpi mocno i umiarkowanie długo
dominuje u nich siła, nie przepada za słońcem i upałami

To osoby przedsiębiorcze, zbyt wymagające, sarkastyczne, krytyczne, ze skłonnością do perfekcjonizmu. Są ambitne i mają zdolności przywódcze. Ich głos jest silny, rytmiczny, ostry, czysty, przenikliwy i uznawany za wytworny.

Ludzie typologii Pitta podatni są na:

wysypki
stany zapalne
trądzik
zgagę
wrzody żołądka
wczesne łysienie i siwienie włosów

Główne zalecenia dla typologii Pitta to:

prowadzenie umiarkowanego stylu życia
unikanie ostrego jedzenie
unikanie nadmiernego przebywania na słońcu

Kapha

Charakterystyka typologii Kapha

mocna budowa ciała
wytrwałość i duża siła fizyczna
często z nadwagą
głos jest miękki, powolny i pociągający
działają harmonijnie i dość wolno
odbierani są przez otoczenie, jako osoby spokojne, zrelaksowane o zrównoważonym umyśle
charakteryzują się tolerancją, uczuciowością i zdolnością do wybaczania
mają tendencje do popadania w samozadowolenie

Ludzie typologii Kapha mają skłonności do:

nadwagi
niedrożnych zatok
wysokiego poziomu cholesterolu
alergii
depresji
cukrzycy
astmy, chorób płuc oraz oskrzeli
bólów głowy i stawów

Główne wskazówki dla typologii Kapha:

dążenie do zmian, które pobudzają do działania
unikanie nadmiernego jedzenia
unikanie snu po posiłku

Sześć smaków

Nieprawidłowa dieta, nieregularny sen, przepracowanie powodują zaburzenie równowagi między doshami.

Głównym celem Ajurwedy jest uświadomienie człowiekowi tego, że jest jednością sam w sobie a równocześnie integralną częścią wszechświata. Podstawowym założeniem tej nauki jest twierdzenie, że umysł wywiera głęboki wpływ na ciało, i w związku z tym na nasze zdrowie, a co za tym idzie uwolnienie się od choroby, w znacznym stopniu zależy od stanu świadomości. Według Ajurwedy wszystkie organy i procesy w organizmie mają odpowiedniki kwantowe. Każda pojedyncza komórka wysyła wibracje energii do układu krwionośnego, które zostają przeniesione do serca i mogą być odczytane poprzez puls. Choroba w tym ujęciu jest wynikiem zaburzenia wzoru wibracji kwantowych, które utrzymują ciało w prawidłowym stanie. Wszystko, co jemy, mówimy, myślimy, robimy, widzimy, słyszymy i czujemy wpływa na stan ogólnej równowagi.

Ajurweda określa wartość pożywienia i jego wpływ na organizm człowieka odwołując się do smaków. Każdy z sześciu smaków bezpośrednio przemawia do ciała, przekazuje inną wiadomość i pełni inną funkcję. Według Ayurvedy każdy rodzaj smaku wywiera subtelny wpływ na nasze ciało, umysł i emocje. Może oddziaływać pobudzająco lub wyciszająco, ogrzewać lub ochładzać – może spowodować dobre samopoczucie lub ociężałość. Może nawilżać, osuszać, ściągać, rozpraszać, oczyszczać i wzmacniać.

Wielką sztuką jest umiejętność skomponowania posiłku zawierającego sześć smaków w odpowiednich proporcjach tak, aby mogły oddziaływać na wszystkie poziomy funkcjonowania naszego organizmu.

Ciało reaguje na smak, który poprzez jamę ustną dociera do komórek i działa porzez instynkt. Z chwilą kiedy pożywienie znajdzie się na języku, system nerowy przechwytuje informację jaki smak znajduje się w ustach i wydaje polecenie do żołądka dotyczące wydzielania odpowiednich soków trawiennych, które będą rozkładać pokarm. Ten pierwotny instynkt dotyczy rozróżniania smaków a nie aminokwasów czy węglowodanów, którymi posługuje się współczesna nauka. Dlatego też wydaje się uzasdnione komponowanie potraw uwzględniając wszystkie smaki. Te sześć smaków Shad rasas to:

Swadu – słodki – zawiera element wody i ziemi
Amla – kwaśny – zawiera element ognia i ziemi
Lavana – słony – zawiera element ognia i wody
Tikta – gorzki – zawiera element eteru (przestrzeni) i powietrza
Ooshana – ostry – zawiera element powietrza i ognia
Kashaya – cierpki – zawiera element powietrza i ziemi

Smak słodki – zapewnia stały rozwój tkanek i płynów, dodaje energii oraz poprawia nastrój – łagodzi gniew i zniecierpliwienie. Rozluźnia ciało. Podnosi element Kapha a obniża Vata i Pitta w ogranizmie.

Smak kwaśny – wzmaga apetyt i poziom kwasowości w organizmie. Odżywia tkanki poza tkanką rozrodczą. Działa ściągająco, rozgrzewa i obniża pragnienie. Podczas trawienia rozpuszcza minerały, co wpływa korzystnie na ich przyswajanie. Dobry dla Vata mniej dla Pitta i Kapha.

Smak słony – zapewnia minerały i płyny. Zatrzymuje wodę w organizmie. Wzmaga AGNI i stymuluje trawienie. W dużych ilościach może powodować ociążałośc, irytację, marazm. W małych ilościach stymuluje i poprawia sprawość umysłu. Wzmaga Kapha i Pitta, obniża Vata.

Smak gorzki – zalecany w małych ilościach, oczyszcza organizm ze złogów i toksyn. Wzmaga Vata a obniża Kapha i Pitta.

Smak cierpki – zapewnia spójność tkanek ma działanie lecznicze i obkurczające. Korzystny dla Pitta i Kapha a dla Vata w małych ilościach. Ma działanie wychładzające.

Smak ostry – działa stymulująco, wzmaga apetyt i stymuluje przemianę materii, usprawnia trawienie i poprawia siły obronne organizmu. Rozgrzewa. Dobry dla Kapha, w małych ilościach dla Vata, unikać dla Pitta.

Zalecane smaki dla równowagi dosh:
Wata: sodki, słony, kwaśny – mniej smaków: ostry, cierpki i gorzki
Pitta: słodki, gorzki, cierpki – mniej smaków: ostry, słony, kwaśny
Kapha: ostry, cierpki, gorzki – mniej smaków: słodki, słony, kwaśny

Trzy jakości natury

W Ajurwedzie mówimy o 3 gunach: sattva, rajas, tamas – “jakościach natury”, wibracjach energii odnoszących się do całego wszechświata, łącznie z umysłem i ciałem. Pożywienie klasyfikowane jest ze względu na te 3 jakości, rodzaje energii. Jedzenie może mieć charakter sattviczny (lekkie, czyste), rajasowy (rozgrzewające i pobudzające) lub tamasowy (ciężkie, wprowadzające letarg i usypiające):

Jedzenie sattviczne jest lekkostrawne, uszczęśliwia, uspokaja, balansuje i wprowadza zadowolenie w ciele.
Pokarmy sattviczne to m.im.: ziarna zbóż, ryż, warzywa, mleko i przetwory mleczne, sezam, orzechy, dojrzałe owoce, słodkie potrawy (bez białego cukru), ghee (masło klarowane), czy miód, soki, woda źródlana. Sattviczne posiłki są świeżo przygotowane i łagodnie, delikatnie przyprawione.

Jedzenie rajasowe pobudza ciało i drażni zmysły.
Pokarmy rajasowe to m.in.: gorzkie, kwaśne, słone, ostre, gorące i suche środki spożywcze, potrawy ostro przyprawione i ciężkostrawne lub odgrzewane czy bezwartościowe, a także kawa i czarna herbata.

Jedzenie tamasowe powoduje ociężałość, zmęczenie i osłabia.
Pokarmy tamasowe to m.in.: wielokrotnie odgrzewane lub zepsute potrawy, mięso, ryby, jajka, czosnek, cebula, grzyby, biała mąka, biały cukier, alkohol i narkotyki. Niedojrzałe owoce lub przejrzałe. Żywność mrożona i puszkowana.

Istotne jest kto przyrządza i gotuje dla nas posiłki – czy ta osoba nas kocha, czy jest zdrowa i czy ma spokojny umysł. Miejsce – kuchnia i otoczenie, w którym się przebywa podczas gotowania powinno być sattviczne, szczególnie czyste o przyjemnym świeżym zapachu. Wskazana jest również spokojna, kojąca muzyka, która swoją wibracją przenika do pożywienia. To wpływa na stan naszego samopoczucia po zjedzeniu posiłku.